សារព័ត៌មាន នគរវត្ត តែងតែនាំមុខគេជានិច្ច
សហគមន៍ខ្មែរមានប្រវត្តិយូរអង្វែងក្នុងការរស់នៅក្នុងភាគខាងត្បូងប្រទេសវៀតណាម ដែលមានបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែប ជាមួយនឹងភាពស្រដៀងគ្នាជាច្រើននៅក្នុងភាសា ជំនឿ និងទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីជាមួយប្រជាជនខ្មែរនៅកម្ពុជា។ ឆ្លងកាត់ជាច្រើនជំនាន់ តម្លៃដូចជាភាសា ការសរសេរ ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ និងពិធីបុណ្យប្រពៃណីត្រូវបានថែរក្សា ក្លាយជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃជីវិតស្មារតីរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរ។ នៅក្នុងបរិបទនៃទំនើបកម្ម និងការធ្វើសមាហរណកម្ម រដ្ឋាភិបាលវៀតណាម និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាននៅក្នុងតំបន់ដែលមានប្រជាជនខ្មែរច្រើនបានអនុវត្តគោលនយោបាយជាច្រើនដោយរួមបញ្ចូលគ្នានូវការអភិរក្សបេតិកភណ្ឌជាមួយនឹងការអប់រំ ការអភិវឌ្ឍវប្បធម៌ និងការកែលម្អជីវិតរស់នៅរបស់ប្រជាជន។
ផ្តោតសំខាន់លើការអភិរក្សភាសាខ្មែរ និងលើកកម្ពស់តួនាទីនៃការអប់រំ និងព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ
ភាសានិយាយ និងសរសេរគឺជាធាតុផ្សំជាមូលដ្ឋានក្នុងការរក្សាអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌របស់សហគមន៍ខ្មែរ។ ការបង្រៀនភាសាដល់យុវជនជំនាន់ក្រោយមិនត្រឹមតែជួយថែរក្សាមធ្យោបាយទំនាក់ទំនងប្រពៃណីប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងរួមចំណែកដល់ការការពារអក្សរសាស្ត្រ ប្រវត្តិសាស្ត្រ ជំនឿ និងតម្លៃវប្បធម៌ដែលបានបន្សល់ទុកពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ផងដែរ។ គិតត្រឹមខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ ខេត្តវិញឡុង បច្ចុប្បន្នមានការបង្រៀនភាសាខ្មែរនៅតាមស្ថាប័នអប់រំចំនួន ១៣៦ ដែលមានថ្នាក់រៀនចំនួន ១.៥៣៣ និងសិស្សចំនួន ៤១.៤៣២ នាក់ចូលរួម។ ខេត្តនេះក៏មានប្រព័ន្ធសាលាបណ្ដុះបណ្ដាលជនជាតិភាគតិចចំនួន ៩ ដែលមានថ្នាក់រៀនចំនួន ៨៧ និងសិស្សចំនួន ៣០៤៥ នាក់ ដែលផ្តល់ឱកាសដល់កុមារខ្មែរឱ្យទទួលបានការអប់រំទូទៅ ខណៈពេលដែលកំពុងរៀនអំពីវប្បធម៌ និងប្រពៃណីជនជាតិខ្មែររបស់ពួកគត់។ ជាពិសេស សាលាមធ្យមសិក្សាភាសាបាលី-ខ្មែរ នៅតែបន្តដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលភាសា និងចំណេះដឹងព្រះពុទ្ធសាសនាសម្រាប់ព្រះសង្ឃ និងសិស្សខ្មែរចំនួន ២១៥ អង្គ។ កម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលនេះរួមបញ្ចូលគ្នានូវការអប់រំទូទៅជាមួយភាសាបាលី អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ និងគោលលទ្ធិព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នករៀនបន្តការសិក្សាកម្រិតខ្ពស់។ លើសពីនេះ សាកលវិទ្យាល័យត្រាវិញ នៅតែបន្តចូលរួមចំណែកក្នុងការស្រាវជ្រាវ និងបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្សលើភាសា វប្បធម៌ និងសិល្បៈខ្មែរ។ រដ្ឋាភិបាលខេត្តវិញឡុង ក៏បានរៀបចំការបណ្តុះបណ្តាលភាសាខ្មែរសម្រាប់មន្ត្រី និងមន្ត្រីរាជការចំនួន ៣៩៩ នាក់ដែលធ្វើការនៅតំបន់ជនជាតិភាគតិច ដែលរួមចំណែកដល់ការទំនាក់ទំនង និងការអនុវត្តគោលនយោបាយកាន់តែប្រសើរឡើងនៅកម្រិតមូលដ្ឋាន។
ទន្ទឹមជាមួយប្រព័ន្ធអប់រំ វត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទខ្មែរ នៅតែបន្តដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងជីវិតវប្បធម៌របស់សហគមន៍។ ក្រៅពីជាកន្លែងសក្ការៈបូជា វត្តអារាមខ្មែរក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលសម្រាប់ថែរក្សាភាសា អក្សរសាស្ត្រ ទំនៀមទម្លាប់ និងតម្លៃសីលធម៌ប្រពៃណីផងដែរ។ បច្ចុប្បន្នខេត្តវិញឡុងមានវត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទខ្មែរចំនួន ១៥៦ ដែលផ្តល់ការបង្រៀនភាសាខ្មែរ។ ថ្នាក់រៀនទាំងនេះនៅតាមវត្តអារាមជួយកុមារ និងក្មេងជំទង់ឱ្យរៀនភាសាខ្មែរ រៀនគោលលទ្ធិព្រះពុទ្ធសាសនា និងយល់ពីទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណី។ ការរួមបញ្ចូលគ្នានូវការបង្រៀននៅសាលារៀនជាមួយនឹងការបង្រៀននៅតាមវត្តអារាមបានរួមចំណែកដល់ការរក្សាអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ខ្មែរក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។
ការអភិរក្សបេតិកភណ្ឌ ការរក្សាពិធីបុណ្យ និងការរួមបញ្ចូលវប្បធម៌ខ្មែរទៅក្នុងជីវិតសម័យទំនើប
ទន្ទឹមនឹងការអភិរក្សភាសានិយាយ និងសរសេរ ប្រទេសវៀតណាមនៅតែបន្តអនុវត្តសកម្មភាពជាច្រើនដើម្បីការពារប្រព័ន្ធវត្ថុបុរាណ ពិធីបុណ្យ និងសិល្បៈប្រពៃណីរបស់សហគមន៍ខ្មែរ។
នៅថ្ងៃទី ២២ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៦ នៅទីក្រុង កឹងថឺ ក្រសួងវប្បធម៌ កីឡា និងទេសចរណ៍វៀតណាមបានរៀបចំសន្និសីទ “ការអភិរក្ស និងលើកកម្ពស់តម្លៃវប្បធម៌ប្រពៃណីខ្មែរ” ដោយមានការចូលរួមពីអ្នកគ្រប់គ្រង អ្នកជំនាញ សិប្បករ ឥស្សរជនសាសនា និងតំណាងសហគមន៍ខ្មែរ។ សន្និសីទនេះផ្តោតលើការវាយតម្លៃលទ្ធផលនៃការអភិរក្សវប្បធម៌ និងការដាក់ស្នើដំណោះស្រាយដើម្បីដោះស្រាយហានិភ័យនៃការបាត់បងនៃទម្រង់សិល្បៈប្រពៃណីមួយចំនួនដោយសារតែផលប៉ះពាល់នៃនគរូបនីយកម្ម និងការផ្លាស់ប្តូរក្នុងជីវិតសង្គម។ លោកស្រី Trinh Thi Thuy អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ កីឡា និងទេសចរណ៍វៀតណាម បានសង្កត់ធ្ងន់ថា វប្បធម៌ខ្មែរគឺជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃភាពចម្រុះនៃវប្បធម៌វៀតណាម។ យោងតាមលោកស្រី ការអភិរក្សតម្លៃប្រពៃណីមិនត្រឹមតែមានសារៈសំខាន់ក្នុងការការពារបេតិកភណ្ឌប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងរួមចំណែកដល់ការពង្រឹងឯកភាពជាតិ និងលើកកម្ពស់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពផងដែរ។
ការអភិរក្សបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីក៏បានផ្តល់លទ្ធផលវិជ្ជមានជាច្រើនផងដែរ។ នៅក្រុងកឹងថឺ សិល្បៈ សម្តែង ចម្រៀងប្រជាប្រិយ អាយ៉ៃ របស់ជនជាតិខ្មែរនៅឃុំសាភៀនត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីជាតិ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ នៅខេត្តវិញឡុង តម្លៃវប្បធម៌ខ្មែរជាច្រើនត្រូវបានទទួលស្គាល់នៅថ្នាក់ជាតិ ដូចជាពិធីបុណ្យអកអុំបុក សិល្បៈចម្រៀងចាប៉ី សិល្បៈរបាំ,,, សិប្បកម្មត្បាញកន្ទេលកាហុម និងសិប្បកម្មប្រពៃណីធ្វើរូបរបាំងមុខ។
ជាមួយនឹងការអភិរក្សបេតិកភណ្ឌអរូបី ការអភិរក្សវត្ថុបុរាណ និងឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រក៏ត្រូវបានសង្កត់ធ្ងន់ផងដែរ។ សារមន្ទីរវប្បធម៌ជនជាតិខ្មែរនៅត្រាវិញបច្ចុប្បន្នមានវត្ថុបុរាណជាង ១០០០ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីជីវិតប្រពៃណី ផលិតកម្ម ជំនឿ ទំនៀមទម្លាប់ និងសិល្បៈ រួមទាំងគម្ពីរព្រះពុទ្ធសាសនាដែលសរសេរលើស្លឹករឹត អត្ថបទបុរាណ និងវត្ថុបុរាណដ៏មានតម្លៃជាប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើនទៀត។
ជាពិសេស ពិធីបុណ្យប្រពៃណីនៅតែបន្តទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ពីរដ្ឋាភិបាលវៀតណាម។ ក្នុងអំឡុងពេលបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ សកម្មភាពវប្បធម៌ ការទស្សនា និងការសួរសុខទុក្ខជាច្រើនត្រូវបានរៀបចំឡើងនៅតាមតំបន់ដែលមានប្រជាជនខ្មែរច្រើន។ នៅថ្ងៃទី១០ ខែមេសា នាយករដ្ឋមន្ត្រីវៀតណាមបានផ្ញើលិខិតជូនពរឆ្នាំថ្មីទៅកាន់សហគមន៍ខ្មែរ និងព្រះសង្ឃ។ ថ្នាក់ដឹកនាំក្រសួងជនជាតិភាគតិច និងសាសនាក៏បានទៅទស្សនាវត្តអារាម ស្ថាប័នអប់រំ និងគ្រួសារខ្មែរនៅតាមតំបន់ភាគខាងត្បូងជាច្រើនផងដែរ។ នៅដើមខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ ពិធីបុណ្យសែនដូនតា ដែលជាពិធីបុណ្យដ៏សំខាន់មួយនៃប្រពៃណីរបស់ប្រជាជនខ្មែរក្នុងការរំលឹកដល់បុព្វបុរសរបស់ពួកគត់ នឹងបន្តប្រារព្ធឡើងនៅតាមតំបន់ភាគខាងត្បូង។ សកម្មភាពទាំងនេះរួមចំណែកដល់ការថែរក្សាលំហវប្បធម៌សហគមន៍ ពង្រឹងចំណងមិត្តភាពរវាងជំនាន់ និងជួយយុវជនឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់អំពីទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណី។
ជាលទ្ធផលក្នុងរយៈពេលកន្លងមកបង្ហាញថា វៀតណាមកំពុងបន្តអនុវត្តគោលនយោបាយដើម្បីថែរក្សាវប្បធម៌ខ្មែរ ដោយរួមបញ្ចូលគ្នានូវការគាំទ្រពីរដ្ឋជាមួយនឹងតួនាទីរបស់សហគមន៍ វត្តអារាម សិប្បករ និងស្ថាប័នអប់រំ។ ចាប់ពីការថែរក្សាប្រព័ន្ធភាសា និងការសរសេរ រហូតដល់ការការពារវត្ថុបុរាណ ពិធីបុណ្យ និងសិល្បៈប្រពៃណី សកម្មភាពទាំងនេះរួមចំណែកដល់ការបញ្ជូនអត្តសញ្ញាណខ្មែរទៅកាន់យុវជនជំនាន់ក្រោយ ខណៈពេលដែលបង្កើតលក្ខខណ្ឌសម្រាប់តម្លៃវប្បធម៌ពិសេសទាំងនេះដើម្បីបន្តអភិវឌ្ឍនៅក្នុងសង្គមសម័យទំនើប។ ការរក្សាភាពស្រដៀងគ្នាខាងវប្បធម៌ជាមួយកម្ពុជាក៏រួមចំណែកដល់ការពង្រឹងការផ្លាស់ប្តូររវាងប្រជាជន និងប្រជាជន ពង្រឹងភាពស្និទ្ធស្នាលខាងវប្បធម៌ និងមិត្តភាពរវាងប្រទេសទាំងពីរ៕
ដោយ៖ធីរីណា
