សារព័ត៌មាន នគរវត្ត តែងតែនាំមុខគេជានិច្ច
មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) បានឱ្យដឹងកាលពីថ្ងៃអង្គារថា សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកនៅតែអាចសម្រេចបានកំណើនផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបពិតប្រាកដ (Real GDP) លើសពី ៣% ក្នុងឆ្នាំនេះ ដោយសារការវិនិយោគដ៏ខ្លាំងក្លាលើបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ជួយទប់ទល់នឹងផលប៉ះពាល់ពីវិបត្តិថាមពលដែលបង្កឡើងដោយសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។
ទោះជាយ៉ាងណា ហានិភ័យដែលអាចធ្វើឱ្យកំណើនសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះកំពុងកើនឡើង ខណៈប្រទេសកាន់តែច្រើនត្រូវបានទុកឱ្យនៅពីក្រោយ និងប្រឈមនឹងភាពងាយរងគ្រោះដោយសារបន្ទុកបំណុលកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។
ទោះបីជាជម្លោះអូសបន្លាយពេលយូរជាងការរំពឹងទុក និងធ្វើឱ្យតម្លៃប្រេងនៅលើស ១០០ ដុល្លារក្នុងមួយបារ៉ែលក៏ដោយ IMF បានព្យាករថា សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកនឹងកើនឡើង ៣,១% ក្នុងឆ្នាំ២០២៦ ដែលខ្ពស់ជាងការព្យាករចំនួន ៣,០% កាលពីខែកក្កដាបន្តិច។
របាយការណ៍ទស្សនវិស័យសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក (World Economic Outlook) នេះ ត្រូវបានចេញផ្សាយនៅពេលដែលមេដឹកនាំសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោកជួបប្រជុំគ្នានៅទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ក្នុងកិច្ចប្រជុំប្រចាំឆ្នាំរបស់ IMF និងធនាគារពិភពលោក។ ការព្យាករថ្មីនេះប្រហាក់ប្រហែលនឹងសេណារីយ៉ូដែលមានសុទិដ្ឋិនិយមបំផុតដែលបានចេញផ្សាយក្នុងខែមេសា ប៉ុន្តែនៅទាបជាងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ៣,៥% ក្នុងឆ្នាំ២០២៥។
សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៧ IMF ព្យាករថា សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកនឹងកើនឡើង ៣,៤% ដោយរក្សាការព្យាករដដែលដូចកាលពីខែកក្កដា និងខ្ពស់ជាងការព្យាករក្នុងខែមេសា ០,២ ភាគរយពិន្ទុ។
ការកែលម្អការព្យាករបន្តិចបន្តួចនេះ ភាគច្រើនបណ្តាលមកពីការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ AI ដែលនៅតែបន្តកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។ កត្តានេះបានជំរុញឱ្យមានការកែសម្រួលការព្យាករកំណើនឡើងសម្រាប់ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍សំខាន់ៗដែលកំពុងសាងសង់វេទិកា AI និងជាពិសេសប្រទេសដែលផ្គត់ផ្គង់ផ្នែករឹងសម្រាប់ AI រួមមាន កូរ៉េខាងត្បូង ម៉ាឡេស៊ី ម៉ិកស៊ិក និងថៃ ដែលជាម្ចាស់ផ្ទះនៃកិច្ចប្រជុំក្នុងសប្តាហ៍នេះ។
ប្រធានសេដ្ឋវិទូរបស់ IMF លោកស្រី Silvana Tenreyro បានថ្លែងក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានថា៖ «សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកបានបង្ហាញភាពធន់ ប៉ុន្តែភាពធន់នេះកំពុងឈានដល់ដែនកំណត់របស់វា។ ដូច្នេះ យើងត្រូវផ្លាស់ប្តូរពីការគ្រាន់តែទប់ទល់នឹងវិបត្តិ ទៅជាការកសាងឡើងវិញ»។
លោកស្រីបានបន្ថែមថា៖ «យើងត្រូវស្តារលំហសារពើពន្ធឡើងវិញ និងកសាងភាពធន់នៃផ្នែកផ្គត់ផ្គង់ឱ្យរឹងមាំឡើងវិញ»។
លោកស្រីបានលើកឡើងថា ហានិភ័យធំៗដែលអាចធ្វើឱ្យកំណើនសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះ រួមមាន សង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ាអូសបន្លាយ និងកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ដែលធ្វើឱ្យសម្ពាធអតិផរណាកើនឡើង ការកើនឡើងនៃទិន្នផលមូលបត្របំណុលដែលបង្កើនថ្លៃដើមខ្ចីប្រាក់របស់រដ្ឋាភិបាល ព្រឹត្តិការណ៍អាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរដែលបង្កឡើងដោយបាតុភូត El Niño និងការវាយតម្លៃឡើងវិញអំពីលទ្ធភាពរកប្រាក់ចំណេញពី AI ដែលអាចធ្វើឱ្យការវិនិយោគ និងតម្លៃទ្រព្យសកម្មធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។
លោកស្រី Petya Koeva Brooks អនុប្រធានផ្នែកស្រាវជ្រាវរបស់ IMF បានប្រាប់ Reuters ក្នុងបទសម្ភាសន៍ដាច់ដោយឡែកថា ប្រទេសនានា និងក្រុមហ៊ុនបានចាត់វិធានការយ៉ាងរហ័ស ដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ពីការឡើងថ្លៃប្រេង ដោយប្រើប្រាស់ស្តុកបម្រុង ប្តូរទៅរកអ្នកផ្គត់ផ្គង់ និងប្រភពថាមពលផ្សេងៗ ព្រមទាំងកាត់បន្ថយតម្រូវការប្រេង។
លោកស្រីបានបញ្ជាក់ថា បើគ្មានវិធានការទាំងនេះទេ កំណើនសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកអាចធ្លាក់មកត្រឹម ២,៥% ក្នុងឆ្នាំនេះ។ ប៉ុន្តែប្រសិទ្ធភាពនៃវិធានការទាំងនេះកំពុងថយចុះ ដោយសារសង្គ្រាមបន្តអូសបន្លាយ។
IMF បានកត់សម្គាល់ថា គម្លាតរវាងប្រទេសដែលទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពី AI និងប្រទេសដែលមិនសូវទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីបច្ចេកវិទ្យានេះ កំពុងកាន់តែធំឡើង។ បច្ចុប្បន្ន ប្រទេសត្រឹមតែ ៣២ ប៉ុណ្ណោះ ទទួលខុសត្រូវចំពោះ ៩៥% នៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក បើធៀបនឹងប្រទេសចំនួន ៥៤ ក្នុងខែមេសា។
ការកែសម្រួលការព្យាករកំណើនចុះក្រោមក៏បានកើតឡើងកាន់តែទូលំទូលាយផងដែរ។ ចាប់តាំងពីការព្យាករក្នុងខែមេសាត្រូវបានចេញផ្សាយ IMF បានបន្ថយការព្យាករកំណើនសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចចំនួន ៤៧% ក្នុងចំណោមសេដ្ឋកិច្ចដែលបានវាយតម្លៃ រួមទាំងប្រទេសនាំចូលថាមពលមួយចំនួនដែលមិនស្ថិតក្នុងខ្សែសង្វាក់តម្លៃ AI។
ប្រទេសដែលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុតពីការកែសម្រួលការព្យាករចុះក្រោម គឺប្រទេសក្នុងតំបន់ឈូងសមុទ្រដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ពីសង្គ្រាមរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល និងអ៊ីរ៉ង់។
IMF ឥឡូវនេះព្យាករថា ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតនឹងធ្លាក់ចុះ ៣,៣% ក្នុងឆ្នាំនេះ ខណៈការព្យាករកាលពីខែកក្កដាបានរំពឹងថានឹងកើនឡើង ១,៧%។
ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ អ៊ីរ៉ាក់ គុយវ៉ែត កាតា និងអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម ក៏ត្រូវបានរំពឹងថានឹងធ្លាក់ចូលក្នុងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចធ្ងន់ធ្ងរផងដែរ ដោយ GDP ក្នុងឆ្នាំ២០២៦ ត្រូវបានព្យាករថានឹងធ្លាក់ចុះ ៧,៦%, ១៦%, ១៦,៧%, ១៥,៦% និង ៣,៩% រៀងគ្នា។
សេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកមានស្ថិរភាព ខណៈអឺរ៉ុបបង្ហាញសញ្ញាប្រសើរឡើង
ក្នុងចំណោមសេដ្ឋកិច្ចធំៗ IMF ព្យាករថា សេដ្ឋកិច្ចសហរដ្ឋអាមេរិកនឹងកើនឡើង ២,៣% ទាំងក្នុងឆ្នាំ២០២៦ និងឆ្នាំ២០២៧។ ការព្យាករសម្រាប់ឆ្នាំនេះមិនមានការផ្លាស់ប្តូរទេ ខណៈការព្យាករសម្រាប់ឆ្នាំក្រោយត្រូវបានដំឡើង ០,១ ភាគរយពិន្ទុ។
សេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកត្រូវបានរំពឹងថានឹងទទួលបានការគាំទ្រពីការប្រើប្រាស់របស់វិស័យឯកជនដែលមានភាពរឹងមាំ ការកាត់បន្ថយពន្ធ និងការវិនិយោគលើ AI។ ទោះជាយ៉ាងណា អត្ថប្រយោជន៍ពីការវិនិយោគ AI នឹងត្រូវបានកាត់បន្ថយមួយផ្នែក ដោយសារបច្ចេកវិទ្យានេះពឹងផ្អែកលើការនាំចូលយ៉ាងច្រើន។
ការព្យាករកំណើនសេដ្ឋកិច្ចតំបន់ចាយប្រាក់អឺរ៉ូ (Eurozone) សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៦ ត្រូវបានដំឡើងពី ០,៩% ក្នុងខែកក្កដា មក ១,១%។ ការកែលម្អនេះបណ្តាលមកពីការវិនិយោគលើ AI កាន់តែខ្លាំង ការចូលរួមក្នុងខ្សែសង្វាក់តម្លៃ AI ដូចជាការផលិតសារធាតុគីមីនៅអាល្លឺម៉ង់ និងការបង្កើនការចំណាយលើវិស័យការពារជាតិនៅក្នុងប្រទេសសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុប។
ការព្យាករកំណើនសេដ្ឋកិច្ចចក្រភពអង់គ្លេសសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៦ ក៏ត្រូវបានដំឡើង ០,៣ ភាគរយពិន្ទុពីការព្យាករកាលពីខែកក្កដា មក ១,៣% ដោយសារការវិនិយោគលើ AI កើនឡើង។
IMF ព្យាករថា សេដ្ឋកិច្ចចិននឹងកើនឡើង ៤,៥% ក្នុងឆ្នាំ២០២៦ និង ៤,០% ក្នុងឆ្នាំ២០២៧។ តួលេខទាំងពីរនេះទាបជាងការព្យាករកាលពីខែកក្កដា ០,១ ភាគរយពិន្ទុ ដោយសារតម្លៃប្រេងខ្ពស់កាន់តែធ្វើឱ្យតម្រូវការក្នុងស្រុកដែលខ្សោយស្រាប់រងសម្ពាធ ទោះបីការនាំចេញនៅតែរឹងមាំក៏ដោយ។
ប្រទេសឥណ្ឌានៅតែជាសេដ្ឋកិច្ចធំដែលមានកំណើនលឿនបំផុតនៅលើពិភពលោក ដោយ IMF ព្យាករថានឹងកើនឡើង ៧,០% ទាំងក្នុងឆ្នាំ២០២៦ និងឆ្នាំ២០២៧។ តួលេខនេះខ្ពស់ជាងការព្យាករកាលពីខែកក្កដា ០,៦ ភាគរយពិន្ទុសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៦ និង ០,៣ ភាគរយពិន្ទុសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៧ ដោយសារតម្រូវការក្នុងស្រុក សកម្មភាពវិស័យសេវាកម្ម និងការវិនិយោគលើ AI មានភាពរឹងមាំ។
IMF ក៏បានព្យាករថា ការកើនឡើងនៃការវិនិយោគលើ AI នឹងបន្តបង្កសម្ពាធឱ្យតម្លៃទំនិញ និងសេវាកម្មកើនឡើង ដោយអតិផរណាទូទៅនៃតម្លៃទំនិញប្រើប្រាស់ទូទាំងពិភពលោកត្រូវបានព្យាករថានឹងមាន ៤,៧% ក្នុងឆ្នាំ២០២៦ និង ៤,១% ក្នុងឆ្នាំ២០២៧។
តម្លៃថាមពល និងហានិភ័យពី AI
អ្នកចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំ IMF និងធនាគារពិភពលោកនៅទីក្រុងបាងកក នឹងត្រូវវាយតម្លៃទស្សនវិស័យសេដ្ឋកិច្ចដែលនៅតែមានភាពមិនប្រាកដប្រជាខ្ពស់។
ការព្យាកររបស់ IMF ផ្អែកលើសន្មតថា ច្រកសមុទ្រ Hormuz នឹងបើកដំណើរការឡើងវិញនៅខែមីនា ឆ្នាំ២០២៧ ហើយស្ថានភាពដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវសមុទ្រនឹងវិលត្រឡប់ទៅរកស្ថានភាពមុនសង្គ្រាមជាទូទៅនៅខែតុលា ឆ្នាំ២០២៧។ IMF ក៏សន្មតថា តម្លៃប្រេងជាមធ្យមនឹងមាន ៩៦ ដុល្លារក្នុងមួយបារ៉ែលនៅឆ្នាំ២០២៦ និង ៨៧ ដុល្លារនៅឆ្នាំ២០២៧។
ប៉ុន្តែតាមសេណារីយ៉ូអវិជ្ជមានមួយដែលបានលើកឡើងក្នុងរបាយការណ៍ ប្រសិនបើសង្គ្រាមកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ និងរុញតម្លៃប្រេងឡើងដល់ ១៣០ ដុល្លារក្នុងមួយបារ៉ែលរហូតដល់ចុងត្រីមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៧ កំណើនសេដ្ឋកិច្ចនឹងថយចុះ ០,២ ភាគរយពិន្ទុក្នុងឆ្នាំ២០២៦ និង ០,៥ ភាគរយពិន្ទុក្នុងឆ្នាំ២០២៧។
ក្នុងសេណារីយ៉ូនេះ អតិផរណានៅឆ្នាំ២០២៧ នឹងកើនឡើងបន្ថែម ១,១ ភាគរយពិន្ទុ ដល់ ៥,២%។
របាយការណ៍របស់ IMF បានបញ្ជាក់ថា AI ក៏ជាប្រភពនៃភាពមិនប្រាកដប្រជាដ៏ធំមួយផងដែរ ដោយមានទាំងហានិភ័យអវិជ្ជមាន និងលទ្ធភាពវិជ្ជមាន។
ប្រសិនបើការទទួលយកបច្ចេកវិទ្យា AI កើតឡើងលឿនជាងការរំពឹងទុក និងការវិនិយោគកើនឡើងបន្ថែម ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបពិភពលោកអាចកើនឡើងបន្ថែម ០,៦% ត្រឹមឆ្នាំ២០២៩។ អត្ថប្រយោជន៍ភាគច្រើនត្រូវបានរំពឹងថានឹងធ្លាក់ទៅលើសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន។
ផ្ទុយទៅវិញ ប្រសិនបើ AI មិនអាចបង្កើនផលិតភាពតាមការរំពឹងទុក ហើយនាំឱ្យការវិនិយោគធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង GDP របស់សហរដ្ឋអាមេរិកអាចធ្លាក់ចុះដោយផ្ទាល់ ០,៨%។ ផលប៉ះពាល់នេះនឹងរាលដាលទៅដល់ប្រទេសអាស៊ីដែលនាំចេញផលិតផលបច្ចេកវិទ្យា ដោយអាចធ្វើឱ្យ GDP របស់ពួកគេរងផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់រហូតដល់ ០,៤% ត្រឹមឆ្នាំ២០២៨។
IMF បានព្រមានថា ការផ្លាស់ប្តូរនេះក៏អាចបង្កឱ្យតម្លៃទ្រព្យសកម្មធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង និងធ្វើឱ្យលក្ខខណ្ឌហិរញ្ញវត្ថុកាន់តែតឹងតែង ដែលនាំទៅរកការធ្លាក់ចុះនៃការប្រើប្រាស់ ជាពិសេសនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។
ការកើនឡើងនៃទិន្នផលមូលបត្របំណុលទូទាំងពិភពលោកនឹងបន្ថែមសម្ពាធលើសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច ដោយអាចធ្វើឱ្យទិន្នផលសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកធ្លាក់ចុះសរុប ១,១% ត្រឹមឆ្នាំ២០២៨ ក្នុងនោះទិន្នផលសេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកអាចធ្លាក់ចុះ ១,៨%។
IMF ក៏បានព្រមានអំពីកម្រិតបំណុលសាធារណៈខ្ពស់ ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ដែលបង្កើនហានិភ័យនៃការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៃថ្លៃដើមខ្ចីប្រាក់ ហើយអាចធ្វើឱ្យទស្សនវិស័យកំណើនសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែអាក្រក់ឡើង។
មូលនិធិនេះបានជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលនានាបញ្ឈប់ការពន្យារពេលចាត់វិធានការកសាងទុនបម្រុងសារពើពន្ធឡើងវិញ និងរៀបចំផែនការរយៈពេលមធ្យមដែលគួរឱ្យទុកចិត្ត ដើម្បីនាំបំណុលត្រឡប់ទៅកម្រិតដែលអាចគ្រប់គ្រងបានប្រកបដោយចីរភាព។
មន្ត្រី IMF គ្រោងនឹងជំរុញសារនេះក្នុងអំឡុងកិច្ចប្រជុំនៅទីក្រុងបាងកក ដើម្បីឱ្យប្រទេសនានាត្រៀមខ្លួនប្រឈមនឹងហានិភ័យសេដ្ឋកិច្ចនាពេលខាងមុខ៕
ដោយ៖ ភារៈ
